มี อย. สำคัญอย่างไร? และวิธีตรวจเลข อย. ด้วยตัวเองใน 1 นาที

"ผลิตภัณฑ์ของเรามี อย. นะคะ" คือประโยคยอดฮิตที่ได้ยินจากแม่ค้าทุกเจ้า จนหลายคนเข้าใจว่าแค่เห็นคำว่า อย. บนฉลากก็ปลอดภัยแล้ว ความจริงมีสองชั้นที่ต้องรู้ ชั้นแรกคือ เลข อย. สำคัญจริงและเป็นด่านคัดกรองพื้นฐานที่สุด แต่ชั้นที่สองคือ ของปลอมก็ "พิมพ์เลขมั่ว" หรือ "สวมเลขคนอื่น" ได้ ดังนั้นผู้บริโภคที่ปลอดภัยจริงคือคนที่ ตรวจเลข อย. เป็น ไม่ใช่แค่เห็นเลขแล้วเชื่อ บทความนี้จะพาไปเข้าใจทั้งสองชั้น พร้อมวิธีตรวจที่ทำได้เองใน 1 นาที

เลข อย. คืออะไร

เลข อย. ของผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร มีชื่อทางการว่า "เลขสารบบอาหาร" เป็นตัวเลข 13 หลักที่แสดงในกรอบเครื่องหมาย อย. บนฉลาก ตัวเลขชุดนี้คือรหัสประจำตัวของผลิตภัณฑ์ที่ผ่านการยื่นขออนุญาตกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กระทรวงสาธารณสุข โดยตัวเลขแต่ละช่วงบอกข้อมูล เช่น จังหวัดที่ตั้งของสถานที่ผลิต หน่วยงานที่อนุญาต เลขสถานที่ผลิต และลำดับของผลิตภัณฑ์

พูดง่ายๆ เลข อย. ก็เหมือน "เลขบัตรประชาชนของผลิตภัณฑ์" ที่ทำให้รู้ว่าใครเป็นเจ้าของ ผลิตที่ไหน และตรวจสอบย้อนกลับได้เมื่อมีปัญหา

มี อย. สำคัญอย่างไร

การที่ผลิตภัณฑ์มีเลข อย. หมายความว่า หนึ่ง ผลิตภัณฑ์ผ่านการยื่นข้อมูลและได้รับอนุญาตให้ผลิตหรือนำเข้าเพื่อจำหน่ายอย่างถูกต้อง สอง มีผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าตัวจริงที่ระบุตัวตนได้ตามกฎหมาย ไม่ใช่ของลอยๆ สาม สูตรส่วนประกอบและฉลากผ่านการตรวจพิจารณาก่อนวางขาย และ สี่ หากเกิดปัญหา สามารถตรวจสอบย้อนกลับถึงต้นทางเพื่อดำเนินการได้

ในทางกลับกัน ผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีเลข อย. คือของที่ไม่ผ่านการตรวจสอบใดๆ เลย ไม่มีใครรู้ว่าข้างในมีอะไร ผลิตที่ไหน โดยใคร ซึ่งเป็นกลุ่มเดียวกับที่พบยาแอบแฝงอย่างซิลเดนาฟิลบ่อยที่สุด (อ่าน "ซิลเดนาฟิลคืออะไร ทำไมต้องระวังในอาหารเสริม")

แต่ "มีเลข" อย่างเดียวยังไม่พอ

นี่คือจุดที่ผู้บริโภคส่วนใหญ่พลาด มิจฉาชีพรู้ว่าคนมองหาเลข อย. จึงใช้กลโกงง่ายๆ คือ พิมพ์เลขปลอมขึ้นมาเอง หรือ สวมเลข อย. ของผลิตภัณฑ์อื่น มาแปะบนฉลากตัวเอง คนที่เห็นแค่ว่า "มีเลข" ก็ตายใจซื้อไป วิธีจับโกหกนี้มีทางเดียวคือ นำเลขไปตรวจสอบกับฐานข้อมูลจริงของ อย. ว่าเลขนั้นมีอยู่จริงไหม และตรงกับผลิตภัณฑ์ที่เราถืออยู่หรือเปล่า ข่าวดีคือการตรวจทำได้ฟรี ง่าย และเร็วมาก

วิธีตรวจเลข อย. ด้วยตัวเอง ทีละขั้น



ขั้นที่ 1 เปิดช่องทางตรวจสอบ เลือกช่องทางใดก็ได้จากช่องทางทางการของ อย. ได้แก่ เว็บไซต์ อย. (fda.moph.go.th) เลือกเมนู "สืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์" หรือเพิ่มเพื่อนใน Line ที่ @FDAThai ซึ่งมีระบบตรวจสอบเลข อย. ในตัว หรือค้นใน Google ว่า "ตรวจสอบการอนุญาต อย." เพื่อเข้าสู่ระบบสืบค้นก็ได้

ขั้นที่ 2 พิมพ์เลข 13 หลักจากฉลาก กรอกเลขสารบบอาหารที่อยู่ในกรอบ อย. บนฉลากให้ครบถ้วน หรือหากเลขอ่านยาก จะลองค้นด้วยชื่อผลิตภัณฑ์ก็ได้

ขั้นที่ 3 ดูผลการค้นหา หากผลิตภัณฑ์ถูกต้อง ระบบจะแสดงข้อมูล เช่น ชื่อผลิตภัณฑ์ ชื่อผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และสถานะของผลิตภัณฑ์

ขั้นที่ 4 เทียบชื่อให้ตรงกัน ขั้นนี้สำคัญที่สุดและคนมักข้าม อย่าแค่ดูว่า "เจอเลข" แต่ต้องเทียบว่า ชื่อผลิตภัณฑ์และผู้ผลิตในระบบ ตรงกับฉลากที่เราถืออยู่จริงไหม เพราะกลโกงสวมเลขคือการใช้เลขจริงของสินค้าอื่น หากชื่อไม่ตรงกัน แปลว่ามีปัญหาแน่นอน

ขั้นที่ 5 ไม่พบหรือไม่ตรง = ไม่ซื้อ ถ้าค้นแล้วไม่พบเลขในระบบ หรือพบแต่ชื่อไม่ตรงกับฉลาก ให้ตัดสินใจง่ายที่สุดคือไม่ซื้อและไม่ทาน และช่วยสังคมได้อีกขั้นด้วยการแจ้งเบาะแสไปที่ สายด่วน อย. 1556 หรือแจ้งผ่าน Line @FDAThai เพื่อให้ อย. ตรวจสอบดำเนินการต่อ

ทั้งหมดนี้ใช้เวลาไม่ถึงนาที แต่ป้องกันความเสี่ยงได้มหาศาล แนะนำให้ทำเป็นนิสัยทุกครั้งก่อนซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพใหม่ๆ โดยเฉพาะที่ซื้อออนไลน์

ข้อจำกัดที่ควรรู้ของเลข อย.

เพื่อความเข้าใจที่ครบถ้วน ต้องบอกตรงๆ ว่าเลข อย. ไม่ใช่เครื่องยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ "ได้ผล" หรือ "ดีที่สุด" มันคือการยืนยันว่าผลิตภัณฑ์ ผ่านการขออนุญาตอย่างถูกต้อง ซึ่งเป็นมาตรฐานขั้นต่ำของความปลอดภัยที่ทุกผลิตภัณฑ์ต้องมี การเลือกของดีจึงต้องดูปัจจัยอื่นประกอบด้วย ทั้งมาตรฐานโรงงาน ความโปร่งใสของส่วนผสม และความน่าเชื่อถือของแบรนด์ (อ่านเช็กลิสต์เต็มใน "วิธีเลือกอาหารเสริมผู้ชายให้ปลอดภัย") และแม้แต่ผลิตภัณฑ์ที่มี อย. ถูกต้อง หากถูกตรวจพบภายหลังว่าลักลอบใส่ยา ก็จะถูกเพิกถอนและดำเนินคดี ดังนั้นการซื้อจากแบรนด์ที่มีตัวตนและช่องทางทางการจึงยังสำคัญเสมอ

มาตรฐานของ KUP ในเรื่องนี้

KUP (เคอัพ) ให้ความสำคัญกับความโปร่งใสเป็นอันดับแรก ผลิตภัณฑ์จดทะเบียนกับ อย. อย่างถูกต้อง สามารถนำเลขสารบบอาหารบนฉลากไปตรวจสอบกับระบบของ อย. ได้จริงตามขั้นตอนในบทความนี้ทุกประการ ผลิตจากโรงงานมาตรฐาน GMP และ HACCP เปิดเผยส่วนผสมสมุนไพรและสารอาหารครบทั้ง 7 ชนิด (อ่านรายตัวเริ่มที่ "ถั่งเช่า สรรพคุณและประโยชน์ต่อผู้ชาย") และปราศจากซิลเดนาฟิลหรือยาแอบแฝงทุกชนิด เราสนับสนุนให้ลูกค้าตรวจสอบก่อนซื้อเสมอ เพราะแบรนด์ที่ทำถูกต้องไม่มีอะไรต้องกลัวการตรวจสอบ (ดูเพิ่มที่หน้าผลิตภัณฑ์ KUP)

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ตรวจเลข อย. ได้ที่ไหนบ้าง? เว็บไซต์ อย. (fda.moph.go.th เมนูสืบค้นข้อมูลผลิตภัณฑ์) หรือ Line @FDAThai หรือค้น Google ว่า "ตรวจสอบการอนุญาต อย." ทั้งหมดฟรีและใช้ได้ทันที

เลข อย. ของอาหารเสริมมีกี่หลัก? 13 หลัก เรียกว่าเลขสารบบอาหาร แสดงในกรอบเครื่องหมาย อย. บนฉลาก

เจอเลขในระบบแล้ว แปลว่าปลอดภัยเลยไหม? ต้องเทียบด้วยว่าชื่อผลิตภัณฑ์และผู้ผลิตตรงกับฉลากจริง เพราะของปลอมอาจสวมเลขของสินค้าอื่น หากไม่ตรงคือมีปัญหา

ถ้าเจอผลิตภัณฑ์เลข อย. ปลอมควรทำยังไง? ไม่ซื้อ ไม่ทาน และแจ้งเบาะแสที่สายด่วน อย. 1556 หรือผ่าน Line @FDAThai

มี อย. แปลว่าการันตีว่าได้ผลไหม? ไม่ใช่ เลข อย. ยืนยันการขออนุญาตถูกต้องซึ่งเป็นพื้นฐานความปลอดภัย ส่วนคุณภาพต้องดูมาตรฐานการผลิตและความโปร่งใสของแบรนด์ประกอบ

สรุป

เลข อย. คือด่านความปลอดภัยพื้นฐานที่ผลิตภัณฑ์สุขภาพทุกชิ้นต้องมี แต่ผู้บริโภคที่ฉลาดต้องไปอีกขั้น คือตรวจสอบว่าเลขนั้น "จริงและตรง" ด้วยตัวเองผ่านเว็บ อย. หรือ Line @FDAThai ซึ่งใช้เวลาไม่ถึงนาที จำสูตรง่ายๆ ว่า เปิดระบบ กรอกเลข ดูผล เทียบชื่อ ไม่ตรงไม่ซื้อ ทำแบบนี้ทุกครั้ง คุณจะตัดโอกาสของปลอมและยาแอบแฝงออกไปได้ตั้งแต่ก่อนควักเงิน เพราะความปลอดภัยของคุณเริ่มต้นได้ที่ปลายนิ้วตัวเองคะ